استانداردهای بهداشتی روزانه
آماده‌سازی محیط پیش از شروع کار (تهویه، نظافت سطوح، بررسی وضعیت تجهیزات)
اجرای برنامه منظم ضدعفونی ابزار و تفکیک ابزار تمیز/آلوده
تهیه اقلام مصرفی کافی (دستمال یکبارمصرف، کاور یکبارمصرف، کیسه زباله)
کنترل وضعیت تجهیزات حفاظت فردی (در دسترس بودن PPE و سالم بودن آن)

آموزش کارکنان
آموزش نقش هر فرد در ایمنی و بهداشت در سالن زیبایی
آموزش روشهای صحیح تمیزکاری، ضدعفونی ابزار و مدیریت آلودگی
آشنایی با اصول برخورد ایمن با مواد شیمیایی (رنگ، دکلره، پاک کننده ها)
تمرین سناریوهای رایج: مواجهه با خونریزی، نشت مواد، آلودگی سطحی

ثبت و پیگیری
ثبت تاریخ و زمان اجرای مراحل نظافت، ضدعفونی ابزار و تعویض اقلام مصرفی
ثبت حوادث و نزدیک‌به‌حوادث (Near Miss) برای اصلاح فرآیندها
پیگیری اقدامات اصلاحی و آموزش مجدد در صورت تکرار خطا

نظافت و ضدعفونی سطوح (زمین، پیشخوان، سینک، دستگیره‌ها)
زمین و نواحی پررفت‌وآمد روزانه تمیز و در صورت نیاز ضدعفونی شوند.
پیشخوان کار، سینک، دستگیره در، کلید برق، شیر آب و صندلی‌های کار مکرراً لمس می‌شوند؛ بنابراین باید در برنامه روزانه لحاظ گردند.
از دستمال مشترک بدون جایگزینی خودداری شود (ترجیحاً دستمال یکبارمصرف یا اختصاصی برای هر ناحیه).
پس از انجام ضدعفونی، زمان لازم برای خشک شدن رعایت شود.

تهویه و کنترل بو و بخارات مواد
سالن باید تهویه مناسب داشته باشد تا بو و بخارات مواد (مانند ترکیبات رنگ و دکلره) کاهش یابد.
هنگام انجام خدمات حساس به بو/بخار، فاصله ایمن، مدیریت جریان هوا و رعایت قوانین داخلی سالن ضروری است.
وجود تهویه مؤثر، بخشی از کنترل ریسک در «ایمنی و بهداشت در سالن زیبایی» است.

مدیریت زباله و مواد دورریز
زباله‌ها در بسته‌بندی و ظرف مناسب جمع‌آوری شوند.
از محفظه ایمن برای تیغ/تیغچه و خط‌زن مخصوص دفع (بدون دستکاری مجدد) استفاده شود.
دستمال‌ها و اقلام آغشته (در صورت استفاده) جداگانه جمع‌آوری شوند.
اقلام یکبارمصرف پس از مصرف طبق ضوابط داخلی دفع شوند.

مدیریت آلودگی متقاطع
اصل «تمیز در یک سمت، آلوده در سمت دیگر» رعایت شود.
هنگام جابه‌جایی بین مراحل (مثالً از تمیزکاری به جمع‌آوری ابزار آلوده) دستکش یا ابزارهای درگیر تعویض/تعویض شوند.
از تماس ابزار/سطوح با مناطق آلوده بدون ضدعفونی پیشگیرانه جلوگیری گردد.

نظم و انبارداری مواد شیمیایی
مواد شیمیایی در ظروف اصلی، دارای برچسب واضح و در جای امن نگهداری شوند.
هر ماده با تاریخ مصرف و شرایط نگهداری تعیین‌شده مدیریت شود.
ظروف باز در زمان بلااستفاده رها نشوند؛ درب‌ها پس از استفاده بسته شوند.
دسترسی کودکان/افراد غیرمسئول محدود گردد.

کنترل رطوبت و جلوگیری از رشد میکروبی
خشک نگهداشتن سطوح و تجهیزات ضروری است؛ رطوبت ماندگار محیط را برای رشد میکروبی مساعد می‌کند.
بعد از شستشو، خشک‌کردن کامل انجام شود (به‌ویژه در نواحی سینک و حول تجهیزات ابزار).
پارچه‌ها و دستمال‌های چندبارمصرف طبق برنامه مشخص شسته و خشک شوند؛ در صورت آلودگی زیاد تعویض فوری انجام گیرد.

بهداشت دستها و گاهشیر
قبل و بعد از خدمت، دست‌ها با شوینده مناسب شسته شوند.
در مواقع لازم از الکل‌ژل/محلول‌های مجاز برای کاهش بار آلودگی استفاده شود (طبق دستورالعمل‌های معتبر).
از تماس غیرضروری با صورت، چشم و دهان در حین کار خودداری شود.

وسایل حفاظت فردی: دستکش، ماسک، روپوش
PPE متناسب با نوع خدمت انتخاب شود:
دستکش برای خدمات با احتمال تماس با مایعات بدن، مواد شیمیایی یا سطوح آلوده
ماسک برای کاهش انتقال ذرات و رعایت بهداشت تنفسی
روپوش/پیش‌بند برای جلوگیری از آلودگی لباس
شیلد چشم/محافظ صورت در شرایطی که احتمال پاشش وجود دارد
PPE باید سالم، تمیز و متناسب با اندازه باشد و در صورت آلودگی تعویض شود.
هنگام تعویض دستکش، بهداشت دست‌ها رعایت گردد.

سلامت پوست و زخم ها
اگر کارکنان دارای زخم باز، ترشح یا ضایعه فعال هستند، تا بهبود کامل نباید در انجام خدماتی که تماس مستقیم یا آلودگی محتمل دارند، فعالیت کنند.
در صورت وجود خراش یا آسیب پوستی، ارزیابی وضعیت و رعایت اصول محافظتی لازم است.

غربالگری اولیه مشتری و بررسی حساسیت
قبل از خدمات (به‌خصوص رنگ/دکلره یا محصولات جدید)، سابقه حساسیت مشتری بررسی شود.
در صورت سابقه واکنش آلرژیک یا وجود تحریک فعال پوست، پیشنهاد می‌شود خدمات مطابق نظر متخصص و با رعایت مقررات انجام شود.
هرگونه تغییر غیرعادی در وضعیت پوست یا بروز علائم در حین کار باید سریعاً گزارش و رسیدگی شود.

بهداشت شخصی کارکنان
موهای جمع‌آوری‌شده و پوشش مناسب در صورت نیاز
ناخن کوتاه و تمیز، جلوگیری از تماس ابزار با ناخن
عدم استفاده از زیورآلات غیرضروری در حین کار
عدم حضور در محیط کار در صورت بیماری‌های مسری یا علائم شدید

تفکیک ابزارها: تمیز/آلوده، دسته بندی
ابزارها باید در زمان استفاده از هم جدا نگهداری شوند.
پس از مصرف، ابزار آلوده وارد مسیر مشخص «تمیزکاری» شود و ابزار تمیز بدون تماس مجدد با نواحی آلوده استفاده گردد.
سطح کار و سبد/ظروف مخصوص برای تفکیک ابزار داشته باشید.

مراحل استاندارد ضدعفونی
مراحل استاندارد ضدعفونی: پاکسازی، ضدعفونی، استریل (اگر لازم است)
پاکسازی (Cleaning): ابتدا مواد قابل مشاهده، مو، چربی یا آلودگی‌های سطحی حذف شود.
ضدعفونی (Disinfection): سپس فرآیند ضدعفونی برای کاهش بار میکروبی انجام می‌شود.
استریل (Sterilization): فقط در شرایطی که نوع سرویس و استانداردهای لازم ایجاب کند (بر اساس مقررات و نوع ابزار).

روش‌های رایج
اسپری/محلول ضدعفونی: اعمال محلول/اسپری مطابق روش پیشنهادی سازنده و زمان تماس لازم
غوطه‌وری: قرار دادن ابزار در محلول ضدعفونی طبق دستورالعمل و جلوگیری از آلودگی مجدد
دستگاه اتوکلاو یا استریلیزر (بیان کلی، بدون ورود به مدل): برای ابزارهایی که طبق استاندارد، قابلیت/نیاز استریل داشته باشند، از تجهیزات استریلیزاسیون مجاز استفاده می‌شود.

ابزارهای غیرقابل‌استریل و راهکار
برای ابزارهایی که امکان استریل کامل ندارند:
استفاده از یکبارمصرف یا
استفاده از پوشش‌دار (در صورت امکان) یا
اختصاص ابزار به یک مشتری و سپس ضدعفونی ابزار طبق برنامه انجام شود
اصل این است که مسیر «تمیز» و «آلوده» با نظم مشخص حفظ گردد.

تیغ، تیغچه، خط‌زن و ماشین اصلاح: تمیزکاری و نگهداری
تیغ/تیغچه‌ها باید پس از مصرف سریع جمع‌آوری و طبق برنامه دفع شوند.
خط‌زن و ماشین اصلاح:
- تمیز کردن مو و آلودگی‌های سطحی
- سپس ضدعفونی ابزار طبق روش مجاز
- خشک کردن کامل قبل از نگهداری
از قرار دادن تیغ یا تیغه روی سطوح آلوده یا تماس دوباره با دستکش/ابزار دیگر خودداری شود.

قیچی و شانه: شستشو، ضدعفونی، خشک‌کردن کامل
قیچی و شانه پس از هر مشتری:
- شستشو برای حذف مواد و مو
- ضدعفونی ابزار
- خشک‌کردن کامل (از زنگ‌زدگی و رشد میکروبی جلوگیری می‌کند)

سشوار، برس، شانه‌های مشترک: جلوگیری از تماس مستقیم و برنامه ضدعفونی
برس و شانه‌های پرتراکم در سالن باید با توجه به تعداد مشتری و نوع سرویس مدیریت شوند.
بهتر است:
- در صورت امکان برس/شانه به هر مشتری اختصاص داده شود.
- اگر مشترک هستند، برنامه مشخص ضدعفونی ابزار و خشک‌کردن کامل اجرا شود.
سشوار و تجهیزات پرتاب هوا باید با جلوگیری از برخورد مستقیم به نواحی آلوده و نظافت دوره‌ای مدیریت شوند.

روغن‌کاری تیغه‌ها و نکات ایمنی (جلوگیری از آلودگی محصول)
پس از تمیزکاری و خشک‌کردن، در صورت نیاز از روغن‌کاری استاندارد برای تیغه‌ها طبق دستور سازنده استفاده شود.
هنگام روغن‌کاری:
- از آلودگی محیط کار و سطح ابزار به مواد روغنی جلوگیری شود.
- روغن وارد نواحی تماس با مو/پوست نشود.
- هرگز از روش‌هایی که باعث انتقال آلودگی به محصول یا پوست می‌شود استفاده نگردد.

اصلاح و ریش (خط‌زن/تیغ)
- آماده‌سازی فضای کار و مدیریت آلودگی متقاطع (تفکیک ابزار تمیز/آلوده)
- استفاده از PPE متناسب با احتمال پاشش یا تماس
- تمیزکاری و ضدعفونی ابزار (تیغ/تیغچه طبق دفع ایمن؛ خط‌زن طبق برنامه ضدعفونی)
- تعویض اقلام مصرفی یکبارمصرف (در صورت استفاده) و جلوگیری از استفاده مجدد

کوتاهی مو و فید
- پوشش مناسب پیش‌بند یا کاور برای مشتری در صورت نیاز
- قیچی و شانه پس از هر مشتری شستشو و ضدعفونی ابزار شوند.
- سطوح اطراف محل کار (پیشخوان، گیره‌ها، دستگیره‌ها) در برنامه نظافت روزانه قرار گیرند.
- رعایت خشک‌کردن کامل ابزار قبل از استفاده مجدد برای جلوگیری از انتقال آلودگی

رنگ/دکلره (در صورت ارائه توسط سالن)
- PPE شامل دستکش و در صورت نیاز محافظ چشم/صورت
- تهویه مناسب برای کنترل بو و بخارات
- آماده‌سازی پوشش‌های محافظ روی سطوح برای جلوگیری از نشت مواد
- در صورت نشت یا آلودگی سطحی: پاکسازی اولیه، نظافت و سپس رسیدگی به ناحیه طبق دستورالعمل داخلی و مواد مجاز

صورت و پوست (اسکراب/ماسک)
- استفاده از اقلام یکبارمصرف یا مدیریت پوشش‌دار برای کاهش انتقال
- عدم تماس ابزار با پوست آسیب‌دیده بدون رعایت اصول بهداشتی
- رعایت بهداشت محیط در فضای انجام خدمات پوستی
- پس از خدمت، تمیزکاری و ضدعفونی ابزار طبق برنامه انجام شود

بریدگی/خونریزی: اقدامات فوری
در صورت ایجاد بریدگی:
- توقف خدمت در ناحیه موردنظر
- جمع‌آوری مواد آغشته با دستمال/محفظه مناسب
- اجرای پاکسازی و سپس ضدعفونی ابزار و سطوح درگیر
- در صورت نیاز به رسیدگی پزشکی، طبق مقررات و مسئولیت‌های قانونی اقدام شود.
- پس از کنترل وضعیت، ثبت حادثه و اصلاح فرآیندها انجام گردد.

مواجهه با مواد شیمیایی: شستشو و گزارش
در صورت تماس ناخواسته مواد با پوست/چشم یا ایجاد آلودگی سطحی:
- شستشو طبق دستورالعمل ایمنی ماده
- گزارش به مسئول مربوطه
- ثبت حادثه برای پیشگیری مجدد
رعایت قوانین سازمان‌های ذی‌ربط لازم است و باید طبق پروتکل‌های داخلی سالن انجام شود.

ثبت حادثه و پیشگیری مجدد
- ثبت زمان، نوع حادثه، ابزار یا ماده درگیر و اقدامات انجام‌شده
- بررسی علل ریشه‌ای (مثلاً آموزش ناکافی، نقص در ابزار، بی‌نظمی در تفکیک تمیز/آلوده)
- اجرای آموزش مجدد یا اصلاح تجهیزات در صورت نیاز

چک‌لیست قبل از شروع کار
بررسی تمیزی محیط و اجرای بهداشت محیط در نواحی پرتماس
آماده بودن اقلام یکبارمصرف (دستمال، کاور، کیسه زباله)
آماده بودن PPE و بررسی سالم بودن آن
تفکیک ظروف تمیز/آلوده برای ابزارها
بررسی وضعیت نگهداری مواد شیمیایی و درب‌های بسته

حین خدمات
رعایت مدیریت آلودگی متقاطع (مسیر تمیز/آلوده)
اجرای بهداشت دست در زمان‌های لازم
تعویض PPE در صورت آلودگی یا تغییر نوع خدمت
استفاده از ابزار متناسب با هر مشتری و جلوگیری از تماس ابزار مشترک بدون ضدعفونی

بعد از پایان کار
انجام نظافت و در صورت نیاز ضدعفونی ابزار و سطوح
جمع‌آوری زباله و دفع تیغ/تیغچه طبق روش ایمن
پاکسازی نواحی سینک/پیشخوان و خشک‌کردن کامل
ثبت موارد مهم (تأخیر، نقص تجهیزات، حوادث یا Near Miss)

برنامه هفتگی
بازنگری در کارایی مواد ضدعفونی و زمان تماس (طبق دستور سازنده)
بررسی و سرویس تجهیزات (در صورت نیاز طبق قرارداد/سازنده)
ارزیابی مجدد آموزش کارکنان و رفع شکاف‌های مشاهده‌شده
بازبینی انبارداری و تاریخ مصرف مواد شیمیایی

نتیجه‌گیری و دعوت به آموزش
در نهایت، «ایمنی و بهداشت در سالن زیبایی» حاصل بهداشت محیط، استفاده اصولی از PPE، ضدعفونی ابزار، رعایت مدیریت آلودگی متقاطع و رسیدگی به حوادث در یک زنجیره منظم است.
با اجرای چک‌لیست‌ها و ثبت و پیگیری مستمر، می‌توان سطح ایمنی را در تمام مراحل خدمات بالا برد.
آموزشگاه آرایشگری اعتدال در چارچوب استانداردهای حرفه‌ای، بر آموزش اصول بهداشت و کار ایمن تأکید دارد تا کارکنان بتوانند با آگاهی کامل، هم سلامت خود و هم مشتری را حفظ کنند.
همچنین رعایت مقررات سازمان‌های ذی‌ربط برای تمامی سالن‌ها ضروری است.

سؤالات متداول
1) هر چند وقت ابزار باید ضدعفونی شود؟
به طور معمول ضدعفونی ابزار باید پس از هر مشتری و متناسب با نوع ابزار و نوع تماس انجام شود. برای ابزارهای پرخطر یا ابزارهایی که تماس مستقیم با نواحی آلوده دارند، حساسیت بیشتر لازم است. برنامه دقیق باید مطابق دستورالعمل‌های داخلی و استانداردهای معتبر تنظیم شود.

2) تفاوت ضدعفونی و استریل چیست؟
ضدعفونی باعث کاهش بار میکروبی در سطح ابزار/محیط می‌شود.
استریل سطح بالاتری از حذف میکروارگانیسم‌ها را دنبال می‌کند و فقط در شرایطی که نوع ابزار و استاندارد مربوطه لازم بداند، انجام می‌شود.

3) آیا استفاده از دستکش جای شست‌وشوی دست را می‌گیرد؟
خیر. دستکش جایگزین شست‌وشوی دست نیست. استفاده از دستکش یک لایه محافظتی است، اما دست‌ها باید قبل و بعد از مراحل ضروری، بهداشت رعایت شود، مخصوصاً هنگام تعویض دستکش یا در مواقع آلودگی.

4) چطور تیغچه را دفع کنیم؟
تیغچه و تیغ باید در محفظه ایمن مخصوص دفع جمع‌آوری شوند و از دستکاری مجدد یا قرار دادن در سطل معمولی بدون حفاظت خودداری گردد. اجرای روش دفع مطابق ضوابط داخلی و مقررات سازمان‌های ذی‌ربط الزامی است.